Building Partnership for Change
Loading images...

Làm việc hiệu quả với người nước ngoài – Phần 1/3

March 27th, 2009 by Posted in Đào tạo/ Training

Lê Gia Thắng, cán bộ Oxfam Anh

Chuyến công tác gần đây có cả “tây” lẫn “ta” tại Lào Cai khiến tôi nhớ lại một số quan sát trong nhiều năm trước về cái khác biệt trong cách giao tiếp của người Việt mình và người nước ngoài. 

 

Nổi tiếng là một dân tộc hiếu khách, người Việt luôn làm xúc động bạn mình bởi sự nhiệt tâm và nụ cười không dứt trên môi; nhưng cũng từng khiến họ ngạc nhiên cực độ vì những thứ chưa bao giờ trải nghiệm trước đây.

 

Bài viết này có mục đích chia sẻ với bạn những kinh nghiệm thiết thực trong giao tiếp Tây-Ta, mà trong quan sát chủ quan của tôi là cần phải biết đến và áp dụng hợp lý để đạt được sự hợp tác có hiệu quả trong các chương trình, dự án phát triển.

 

 

 

Xác định giới hạn: “Tây” trong bài viết này là người nước ngoài (viết tắt là NNN, hay N3!) bao gồm các chuyên gia tư vấn và các đồng nghiệp; ở đây, chỉ đề cập đến những người không thuộc văn hoá châu Á.

 

Một chút lý thuyết về khả năng giao tiếp có chất lượng

Nếu lấy hiệu quả làm mục tiêu, thì sự thành công trong giao tiếp dường như có vai trò rất lớn. Xin nhấn mạnh “giao tiếp”, chứ không phải là “xã giao”.  Hầu hết các hình thức xã giao nên được sử dụng có chừng mực; chúng chỉ đáng là các thủ pháp tại chỗ, “mồi lửa”, không thể lạm dụng coi là “át chủ bài” được.

 

Giao tiếp chuyên nghiệp là giao tiếp có chiến lược, một mặt nhắm đến lợi ích công việc, nhưng đồng thời lại phải gần gũi tâm tình. Riêng về đề tài giao tiếp, có thể thảo luận đến thâu đêm suốt sáng vì sự đa dạng và vì những khía cạnh thú vị của nó. Tuy vậy, có mấy điểm rất đặc trưng trong giao tiếp với N3.

 

Sự hợp lý của ngôn ngữ cơ thể (Body language)

N3 thích những ai khi nói chuyện thì biết nhìn thẳng vào mắt họ (thực ra, các nhà nghiên cứu tâm lý xã hội khuyên rằng vị trí hợp lý nhất là nhìn vào đầu sống mũi của người đối diện!). Cái kiểu vừa nói với người này nhưng mắt nhìn vào chỗ khác được coi là bất lịch sự, dễ “mất điểm” ngay lập tức. Thậm chí nhiều N3 còn nghi ngờ quân ta thiếu trung thực, mặc dù thật ra chỉ do một chút e thẹn ngại ngần mà thôi.

 

Có nhiều bạn hăng hái, theo cái cách nồng nhiệt của người mình, vừa nói vừa vung tay chỉ thẳng vào N3, “You said that! Chính ông đã nói như vậy mà!”.  Nhưng coi chừng N3 hoảng, vì có cảm giác là bạn dữ tợn, lấn lướt quá, thích ăn thua đủ quá!

 

Hăng hơn, có bạn vừa nói vừa vỗ đánh đét vào N3, trường hợp này là đã “nghiêm trọng” lắm rồi. Những đụng chạm như thế thực sự nên tránh, kể cả đối với N3 mà bạn đã quen biết.

 

Ở nước ta, bạn bè đồng nghiệp nam nữ quàng vai bá cổ nhau ở chỗ đông người là điều quen mắt; nhưng trong văn hóa của N3 thì điều đó chỉ phổ biến khi họ là đang yêu nhau.

 

Giao lưu với N3. Ảnh: B Piton

Giao lưu với N3. Ảnh: B Piton

 

Tôn trọng vấn đề riêng tư cá nhân (Privacy)

 

N3 nào lần đầu tiên đến Việt Nam cũng đều dễ sốc với vài câu hỏi cửa miệng của người mình: “Anh/chị bao nhiêu tuổi?How old are you?”, “Anh/Chị có gia đình chưa? Có con chưa? Are you married/have any children?”. Hay “Anh đi đâu vậy? Where are you going?”, “Chị ăn cái chi rứa? What do you eat?”, Thậm chí, “Chắc anh/chị giàu lắm nhỉ? You must be rich?” “Lương tháng anh bao nhiêu vậy? How much is your monthly salary?”.

 

Đối với người mình, những câu hỏi đó không có ý mong câu trả lời, mà chúng chỉ tương đương với một lời chào, một cách biểu lộ sự quan tâm. Nhưng N3 thì rất khó chịu, bất an trong người “Tui đi mô, ăn cái chi thì mặc kệ tui, hỏi chi mà lạ rứa?”, “Thằng cha này hỏi lương của ngộ, chắc là định…mượn tiền của ngộ sao?”. Và coi đó là những việc rất riêng tư của họ do đó nên ta nên tránh không hỏi.

 

Khi nói chuyện với N3, bạn nên giữ một khoảng cách nhất định (chừng 1.2m); gần hơn, sẽ khiến N3 không thoải mái, cảm thấy bị xâm phạm “vùng trời” cá nhân của mình!

 

Ở văn phòng, bạn nên tránh nhìn vào màn hình máy tính của N3 khi N3 đang làm việc. Tương tự, bạn nên tránh nhìn vào ví của N3 khi N3 đang trả tiền trong lúc giao dịch mua bán ngoài phố.

  1. 3 Responses to “Làm việc hiệu quả với người nước ngoài – Phần 1/3”

  2. By ttvhcs on Mar 30, 2009

    Bài viết rất hay! Cảm ơn bạn!

  3. By thulind on Apr 12, 2009

    cảm ơn kinh nghiệm quí báu

  4. By Vũ Thị Thu Thanh on Jun 17, 2010

    Thật tuyệt vời!

Post a Comment